Dat je van te veel stress ziek kan worden, het bijvoorbeeld aan je hart kan krijgen, dat weten we zo langzamerhand allemaal wel. Maar wat is burnout nou eigenlijk precies?
Een moderne bedrijfsziekte ontstaan door onze op prestatiegerichte 24-uurs maatschappij?
We lezen en horen er steeds vaker over.

Niet alle stress is schadelijk voor onze geestelijke en lichamelijke gezondheid.
Positieve kortdurende stress kan best voor succes zorgen als je er op een goede manier mee omgaat en zelfs kortdurende negatieve stress hoeft niet altijd schadelijk voor je te zijn. Echter tegen chronische, langdurige negatieve stress is ons lichaam stukken, ja stukken minder goed bewapend. Chronische stress verzwakt het immuunsysteem en veroorzaakt een verstoring in je hormoon huishouding. Je lichaam blijft in een voortdurende staat van paraatheid omdat je je niet regelmatig ontspant of uitrust. Dit is best een tijdje vol te houden ook al voel je je verschrikkelijk moe. Desondanks blijf je maar doorgaan met aan jezelf te trekken. De vermoeidheid heeft je als het ware in zijn macht. Vergelijk het maar eens met een elastiekje, daar kan je ook een behoorlijke tijd aan trekken voordat het knapt, maar na een tijdje gaat toch de rek eruit en zegt het opeens onverwachts: knak.
Mensen die een burnout hebben zeggen geregeld:
'en toen, toen was het opeens allemaal op, er knapte wat in me, ik kon niks meer, alleen nog maar huilen'.
Je bent burnout……uitgeblust…..opgebrand! Lichamelijk en geestelijk volledig uitgeput!

Mensen in je directe omgeving hebben het meestal al eerder in de gaten dan jij, al maandenlang zien ze je veranderen. Je werd ongeïnteresseerd, cynisch, gauw geïrriteerd en viel om het minste geringste tegen ze uit.
Voor jou komt een burnout vaak toch totaal onverwachts. Je moeheid, je hoofdpijn, je slapeloosheid, je lusteloosheid, je hartkloppingen……al deze waarschuwingssignalen van je lichaam die al geruime tijd actief waren heb je weten te negeren. Wellicht ging je alleen wat meer drinken of wat meer kalmerende middelen slikken om je toch ietsje beter te voelen.

Burnout heeft voor 99% met werk te maken. Werk in de ruimste betekenis. Want zowel van zorgtaken, binnenshuis, als van betaald werk, buitenshuis, kan je burnout raken. Je houding ten opzichte van je werk begint geleidelijk te veranderen; wat je eerst leuk vond, met plezier deed wordt steeds meer een last, meer een 'moeten'. Dat kan heel verschillende oorzaken hebben de werkdruk kan bijvoorbeeld te hoog zijn of het werk kan juist te saai en te eentonig zijn. Je kan je niet meer concentreren en je resultaten worden minder.
Sommigen voelen gebrek aan waardering.
Het zijn echt niet de slappelingen onder ons die dit overkomt, maar juist vaak de goed gemotiveerde, gewetensvolle, perfectionistische hardst werkenden en de 'helpers', sociaal voelenden die maar moeilijk 'nee' kunnen zeggen als er een beroep op hun wordt gedaan.

Maar waarom krijgt de één nu wel en de ander niet een burnout, zul je je wellicht afvragen.
De ene is nu eenmaal stressbestendiger dan de andere. De ene kan nu eenmaal beter tegen een hoge werkdruk, is minder gauw bang voor ontslag of een reorganisatie, is beter opgewassen tegen een lastige baas of vervelende collega's, dan de andere. Bovendien hoeft er soms maar iets heel kleins in je privé-leven te gebeuren, dat net de overbekende druppel geeft die de emmer doet overlopen. Een combinatie van factoren kan dus een rol spelen, maar ook zoals ik hierboven al even noemde, iemands karakter en niet te vergeten de levensfase waarin iemand zich bevindt.
Zo zie je, bijvoorbeeld, een hoog percentage mannen die even na hun vijftigste verjaardag (de penopauze) een burnout krijgen, terwijl dat bij vrouwen al een paar jaar eerder (de pre-menopauze) gebeurt.
Een nieuwe risicovolle groep zijn de twintigers. Jongeren die nog geen 'nee' tegen hun baas durven te zeggen en vaak veel te zware taken, veel te grote verantwoordelijkheid voor hun leeftijd, toebedeeld krijgen. Daarbij hebben de meesten ook nogeens een 'druk-druk-druk' sociaal leventje.

Ja, en dan zijn er ook nog de jaargetijden, die een mogelijke rol spelen. De 'burnout' piek ligt net als bij de 'winter' depressies in de maanden november en januari. Dat maakt verwarring met een depressie groot en het stellen van een juiste diagnose wordt er zeker niet gemakkelijker op.

Met behulp van een -door mij ontwikkelde- eenvoudige schriftelijke burnout test kan ik je snel enig idee geven van het risico dat je loopt op een burnout.

Bovenstaand artikel verscheen 12-10-2005 in Weekblad Prettig Weekend.

Klik hier om 'Pas op! een burnout', te lezen.

n.b.

De termen burnout en overspannenheid worden vaak door elkaar gebruikt. Ook onder deskundigen heerst geen uniformiteit over wat wat is. De ene zegt je bent eerst burnout en dan overspannen, de ander zegt je bent eerst overspannen en dan burnout. Het maakt het er allemaal niet gemakkelijker op. Zeker niet nu sommige hulpverleners bij een burnout claimen je binnen 7 weken weer op je werkplek terug te kunnen helpen. Hebben zij het dan over een echte burnout of over overspannenheid? En moet je je nu dan schuldig gaan voelen als jij niet binnen een paar weken maar pas na enkele maanden voldoende hersteld bent?

Klik hier om het artikel ‘Overspannen?, Burnout??’,

mei/juni 2008, De PsychoSociale Courant, te lezen.